از اینکه از وبلاگ گرجی محله دیدن می فرمائید ونظر می دهید کمال تشکر را دارم در اولین فرصت نظرات شما را با شوق خواهم خواند..با آرزوی سعادتمندی و زیباترین ها برای شمــــــــا...

 

 چاپ مجدد تاریخ گرجی محله اثر آقای (( حیدری گرجی)) در روزهای آتی
از دوستان گرجی که میخواهند آثار (( هنری. علمی. ورزشی .تاریخی . عکس و تصاویر))و یا اطلاعات طایفه ای (( روستا و شهر )) و یا محل سکونت خود را در قسمت گرجی های ایران در این کتاب درج نمایند و در خصوص اضافه نمودن مطالب جدید و ارائه هر گونه پیشنهادات و یا انتقاد ات در چاپ جدید تاریخ گرجی محله خواهشمند است مطالب خود را به وبلاگ gorjimahale2013.persianblog.ir ارسال نمایند./ با تشکر

با احترام و سپاس

 

 

 با فرا رسیدن سال نو به نیازمندان کمک کنیم .دلی را شاد کنیم تا پروردگـــــــــــــــــار مهـــــــــــــــربــــــــــــــــــــــــــــــــــان

 از در رحمت دلهــــــــــــــایتــــــــــــــان را شـــــــــــــاد گرداند

 

 

نشست موسیقی گروه تبری با حضور استاد محمد رضا اسحاقی گرجی و هنرمندان گرجی

ن

...................................................................................................................



ارسال توسط بلوخین گرجی
 
تاريخ : شنبه ٢٩ آبان ،۱۳٩٥

قطعه عامی دتر: داستان عشق به دختر عمو
قطعه دخترعمو :(معروف به گلِه رِه بردن) :عشق به دخترعمو از طریق غارت گوسفندان
قطعه کرچال : دخترانی که پای دستگاه گلیم و قالی میبافتند
قطعه عاروس یار :(که در سه گاه نواخته میشه) :حمل عروس با اسب
سما حال: روایت روز و شب عروسی
میشی حال: نوایی برای گوسفندان
دنباله میشی حال: نوائی برای بازگشت گوسفندان به اغل
و قطعه های روونی (که چندنوع است) و چاربیداری و جلوداری (که در شور است و مدالسیون میشه به سه گاه و بیات ترک و فرود به شور) و قطعاتی دیگر که اغلب با سازهای سرنا و دسرکوتن اجرا می شده اند.



ارسال توسط بلوخین گرجی
 
تاريخ : پنجشنبه ٢٧ آبان ،۱۳٩٥

سرزمین ایران در طول تاریخ خود محل زندگی اقوام مختلفی بوده که هرکدام فرهنگ های موسیقایی متفاوتی داشته اند.
این سنت های موسیقایی در طول زمان رشد کرده اند و به همین خاطر به نظر می رسد که موسیقی ملی کشور برای رشد و تحول، به موسیقی بومی اقوام ایرانی نیاز مبرم دارد، بخصوص که نغمه های موسیقی نواحی ایران، زیر بنای موسیقی دستگاهی ردیف را شکل داده اند.
موسیقی سنتی ایران (موسیقی دستگاهی یا ردیف) با این صورت مرسوم، از دوره قاجار شکل گرفته که در آن نوازندگان و موسیقیدانان با استفاده از موسیقی بومی اقوام سراسر کشور، درون مایه خود و فن نوازندگی، حالت ها و یا جملاتی را به آن اضافه کرده اند.
این در حالی است که این نوع موسیقی اکنون شرایط نابسامانی دارد و در معرض آسیب های جدی قرار گرفته است و جز در جشنواره های گوناگون هیچ اثر مثبتی را نمی توان در آن بررسی کرد.


صدیق تعریف:

 خواننده، در این زمینه با اشاره به این نکته که موسیقی دستگاهی ایران به نوعی وامدار موسیقی محلی است و تعداد زیادی از گوشه ها و قطعات موسیقی دستگاهی ایران از موسیقی نواحی گرفته شده است، می گوید؛ «می توان گفت موسیقی نواحی تکمیل کننده موسیقی ردیف دستگاهی است و نمی توان تاثیر آن را نادیده گرفت و به همین خاطر خوانندگان و کسانی که در زمینه موسیقی دستگاهی و ردیف - سنتی فعالیت می کنند باید به فضای موسیقی محلی و ظرفیت آن توجه کنند.»
موسیقی سنتی ایران تنها بخشی از موسیقی نواحی کشور است. گوشه های امیری، طبری، دیلمان و گیلکی که استاد صبا آنها را وارد موسیقی دستگاهی کرده و بسیاری از نغمه ها و گوشه ها که توسط استاد علی اصغر کردستانیبه به موسیقی ردیف اضافه شده، از نغمه های ماندگار موسیقی بومی اقوام گیل، مازن و کرد منشا گرفته است.گوشه هایی چون حاجیانی و بیدگانی نیز از نغمه های بوشهر و کرمان به موسیقی دستگاهی راه یافته و می توان هم اکنون از ساز و آواز مردم آن مناطق شنید.
موسیقی دستگاهی از موسیقی بومی اقوام ایرانی نشات گرفته شده که این نغمه ها به دست توانمند هنرمندان چیره دست دوره قاجار، با تغییر فرم جزئی به شکل کنونی خود درآمده است.


ارفع اطرایی:

 نیز بر این اعتقاد است که تمام عوامل و قوانین یک اجتماع برگرفته از سنت و عادات و رسوم گذشته هاست.
او رکود نسبی موسیقی مقامی ایران را ناشی از رشد جمعیت، سلیقه جمعیت جوان و تداخل فرهنگی از طریق بعضی رسانه ها و مهجور ماندن تصویر سازها و نوازندگان می داند.
جهانگیر نصر اشرفی:

 هم بر این اعتقاد است که بسیاری از نغمه های بومی کشور تا یک سال آینده از بین خواهد رفت. این در حالی است که هنوز نغمه های بیش از ۴۰۰ هزار نوازنده و خواننده موسیقی اقوام ایران ناشنیده باقی مانده است؛ «موسیقی اقوام مناطق مختلف ایران، محصول ذوق، فرهنگ و هنر ۴۰ هزار ساله این سرزمین است که در یک روند تکاملی دو یا سه هزار ساله شکل گرفته است. با وجود آثار اعجاب انگیز در موسیقی بومی اقوام ایرانی تنها یک صدم این نغمه های شناسایی شده و بخش اعظم و تاثیرگذار آن دست نخورده باقی مانده است.»
اشرفی با اشاره به اینکه با حمایت هر چه سریع تر مسوولان دولت باید از موسیقیدانان بومی و راویان موسیقی چند هزار ساله این سرزمین استفاده بهینه و نغمه های آن ضبط و مکتوب شود، یادآوری می کند؛ «با مرگ هرکدام از استادان موسیقی بومی، بسیاری از نغمه های ایرانی با پشتوانه تاریخی و هنری کهن از بین خواهند رفت.»
در حالی که تمام کشورهای دنیا تمام تلاش خود را انجام می دهند تا بتوانند موسیقی بومی خود را در سطح جهان ارائه دهند و بازتاب های مثبتی از آن دریافت کنند، ما از این قافله بسیار دور مانده ایم و این در شرایطی است که حضور موسیقی ایران در نمایشگاه های متفاوت فرصت مناسبی برای معرفی موسیقی ارزشمند و اصیل ایران به جهان بود.
محمد موسوی، مدیرعامل نشر هرمس که به عنوان ناشر برگزیده آثار موسیقی نواحی و سنتی ایران انتخاب شده است، می گوید؛ «معرفی و حضور فرهنگی در دنیای امروز به هزینه های میلیاردی نیاز دارد، ولی شرکت در اینگونه نمایشگاه ها که با کمترین هزینه میسر است، می تواند ایران و هنر ایرانی را به خوبی معرفی کند.»ساختارهای فرهنگی هر جامعه ای در حال تغییر و تحول هستند و جامعه ما هم از این امر منفک نیست. در این شرایط برخی از فعالیت های فرهنگی و هنری هم ناخواسته و خود به خود قربانی می شوند که این اتفاق کاملا طبیعی است و به واسطه مناسبات اجتماعی صورت می گیرد.

 


احمد صدری:

که سال هاست در زمینه موسیقی مقامی کار کرده است، در مورد دلایل کمرنگ شدن نقش این موسیقی بر اثر هجوم سبک های غربی می گوید؛ «من مسئله را از این منظر نمی بینم. حتما نباید ضربه زننده ای وجود داشته باشد تا کسی ضربه بخورد، در مواقعی ضربه پذیری حادث می شود، چون شرایط ایجاب می کند. ما خودمان هم اگر خیلی قوی باشیم، ممکن است که بر اثر شرایط ضربه ای مهلک ببینیم.»
برای جلوگیری از فراموش شدن ترانه ها و تصانیف، ما هیچ فعالیت و توجهی از خود نشان نداده و هیچ کار اصولی و ریشه ای انجام نداده ایم. اگر هم چیزی بوده در حد برگزاری صوری یک جشنواره چندروزه بوده که کاری از پیش نبرده است. این در حالی است که اکنون نه تنها کشورهای غربی بلکه بسیاری دیگر از کشورها مانند هندوستان، ترکیه و ... در مقابل سبک های موسیقی که هر روز به موسیقی شان افزوده می شود، سبک های قدیمی خود را حفظ کرده اند و این مسئله به خاطر خودباوری فرهنگی است.
موسیقی دستگاهی از جمع آوری تک تک مقام ها (از خراسان تا خوزستان) گرد آمده است، حتی اهمیت موسیقی مقامی و قدمت آن به اندازه ای است که نام بسیاری از دستگاه های موسیقی ترکی و عربی، از دستگاه های موسیقی ایرانی وام گرفته شده است. موسیقی مقامی همواره به عنوان بخشی جداناشدنی در زندگی ایرانیان تاثیر داشته است. مانند شادیانه ها، سحرخوانی، موسیقی رمضان و ...
در تحقیقات انجام شده درباره موسیقی مناطق مختلف، از استادان موسیقی این مناطق شنیده شده که از این نوع موسیقی برای درمان بیماری ها استفاده می شده است، برای مثال در منطقه دوردست ترکمن صحرا استادانی بوده اند که بیماران لاعلاج را توسط موسیقی درمان کرده اند.
در این میان تنها می توان به تلاش برخی از پژوهشگران موسیقی نواحی در تدوین دایره المعارف شعر اقوام ایرانی یاد کرد که اشعار اقوامی همچون آذری، گیلکی، کردی، لری، تالشی، ترکمانی و سایر اقوام بزرگ ایرانی را بررسی و تحلیل کرده است.
مدیر گروه مردم شناسی پژوهشکده مردم شناسی از انتشار نخستین دایره المعارف اقوام ایرانی تا بهار سال آینده خبر داد.


حسن زاده:

که در نشست هفته پژوهش در پژوهشکده مردم شناسی حضور داشت، در این زمینه گفت؛« این دایره المعارف شامل ۱۵ دفتر است و به سه زبان انگلیسی، فرانسه و زبان های قومی به صورت کتاب - سی دی منتشر خواهد شد.»
وی با بیان اینکه بیش از یک سال برای تهیه این دایره المعارف زمان صرف شده است، عنوان کرد؛« حدود ۶۰ مردم شناس، متخصص موسیقی و ادبیات برای تهیه این کتاب مرجع همکاری کرده اند و در دفاتر جداگانه ای شعر این اقوام مورد بررسی قرار گرفته است. البته به دلیل گستردگی موضوعات شعر برخی از این اقوام، بیش از یک دفتر به آنها اختصاص یافته است.»
مسوول این پروژه اضافه کرد؛« برای دریافت مجوز این دفاتر که تدوینشان به پایان رسیده است، مکاتباتی با وزارت ارشاد آغاز کرده ایم و پیش بینی می کنیم فروردین به چاپ برسد. احتمالا برای معرفی این دانشنامه سمیناری نیز سال آینده در پژوهشکده مردم شناسی تشکیل می شود.» هوشنگ فراهانی، نواساز و یکی از موسیقیدانان نواحی کشور نیز درباره موسیقی نواحی ایران می گوید؛ «به نظر من انواع موسیقی بطور کلی به دو دسته بزرگ تقسیم می شوند که این تقسیم بندی تا حدودی در همه دنیا عمومیت دارد.
دسته اول آن نوع از موسیقی است که دارای ریشه، اصالت و تفکر است و می توان از آن به عنوان موسیقی هنری نام برد که خود شامل انواع و اقسام دیگری می شود. این نوع موسیقی معمولا سفارشی نیست و آهنگساز معمولا به این دلیل آن را ساخته است که به وسیله آن می خواسته به یک نوع بیان تازه از لحاظ دستیابی به تکنیکی خاص و شکل و فرمی بدیع برسد و یا اینکه رازی را دریافته و می خواهد آن را بی صبرانه با دیگران در میان بگذارد و اینها همه حکایت از دغدغه های درونی آهنگساز دارد. این نوع موسیقی معمولا مخاطبان کمتری دارد.»
فراهانی در بیان ویژگی های نوع دوم می افزاید؛«این نوع هم دسته های مختلفی را شامل می شود و معمولا سفارشی است. احتیاج زیادی به فکر کردن ندارد. مضامین اشعار آن ساده و غالبا بدون محتواست و هدف آهنگساز چیزی جز برآورده کردن خواسته های شرکت ها و کمپانی های پخش موسیقی و درنهایت گرفتن دستمزد نیست. مخاطبان این نوع موسیقی فراوان اند. در ایران هم این تقسیم بندی وجود دارد و گذشته از اینکه بسیاری از این نوع موسیقی از سوی آهنگسازان درجه چندم از خارج وارد می شود، بدتر از آن تقلید برخی از آهنگسازان داخلی است که از روی دست آنها نگاه می کنند.
ناآگاهی بعضی از مردم نیز به این مسئله دامن می زند.»این درحالی است که بسیاری از هنرمندان موسیقی نواحی ایران نمی توانند بطور حرفه ای و جدی به این امر بپردازند، زیرا از طرف نهاد و ارگان و سازمان خاصی حمایت نمی شوند و معمولا از جهت معیشتی در مضیقه هستند.
از سوی دیگر با تداخل فرهنگ های مختلف و وارداتی حضور این نوع موسیقی کم رنگ تر می شود. جشنواره های موسیقی مقامی تلاش شایان توجهی در جهت حفظ این نوع موسیقی می کنند، اما کافی نیستند. این موسیقی با روح و جان مردم آمیخته شده و از دردها و رنج ها و شادی های مردم این سرزمین سخن می گوید. حکایت حماسه های آنان در گذر از تاریخ پر تلاطم این سرزمین است. این نغمه ها می توانند دست مایه ای برای کار آهنگسازان و تنظیم کنندگان باشند تا به شکل گسترده تری با ارکسترهای بزرگ تری به اجرا در آیند



ارسال توسط بلوخین گرجی

رقص نرم دختر دشت، با نای نی نوازان ترکمن( گلستان)"

از کلاله که به سمت مراوه تپه بیرون بیایی، در جاده ای می‌افتی میان دو رشته کوه از رشته کوههای البرز. دامنه ی رشته کوه شمالی مستتر در زمینهای حاصل خیز کشاورزی، و دامنه ی رشته کوه جنوبی پوشیده در درخت و جنگل.سبز در سبز. چشم هر لحظه نهیبت می‌زند مبادا که ثانیه ای روی هم بگذاریش که اینجا به اندازه هر دم و بازدم و به قدر هر نفس زیبایی معنایی دگر می‌یابد.از دشت هموار بگیر و تا کوه رها شو. صورتت را بی مهابا به خنکای جنگل بسپار و آفتابش را در مشت بگیر.می‌توانی،اینجا همه چیز نزدیک تر از آن است که حتی تصور کنی.اینجا خدا از رگ گردن بر تو نزدیک تر است!
۵ کیلومتر دیگر که پیش بروی وارد دره ای می‌شوی با جاده ای پیچ در پیچ. به محض بیرون آمدن از دره، زیبایی دیگری بر چشمت آرام می‌نشیند. اینجا روستای "اجن سنگرلی" است،مرکز دهستان آق سو و با قدمتی ۱۲۸ ساله که قرار است شنوای،نوای نی ۲۰ نی نواز ترکمن باشد.


"نی" سالیان دراز، همدم، همدل و یاریگر چوپانان و عشایر ترکمن بود. گاه دوشیدن شیر شتر و یا هدایت گله گوسفند به سوی صحرا یا خانه.
مادران ترکمن هنوز هم داستانهای آرام کردن شترهای چموش و یافتن گوسفندان گم‌شده در صحرا، در میان کوهها، به کمک نواختن نی، را از یاد نبرده اند.
محافل جشن و شادی، از عروسی گرفته تا ختنه‌سوران و برافراشتن آلاچیق جدید برای فرزندان متأهل خانواده، پر بود از نای نی ترکمنان، و مراسم"آق آش" (همسن شدن بزرگان ترکمن با سال وفات رسول الله ) طنین خوش نی را در دشت رها می‌ساخت.
اما... اما... اما...
اگرچه در حال حاضر هنوز هم نی نوازان در میان مردم ترکمن از احترام و جایگاه والا برخوردارند اما تعدادشان به علت رواج موسیقی مدرن و عدم توجه و شناخت کافی مسئولان فرهنگی و هنری، به مراتب کمتر از گذشته شده است.



ارسال توسط بلوخین گرجی
 
تاريخ : پنجشنبه ٢٧ آبان ،۱۳٩٥

مازندران ، استان ساحلی شمال ایران از شرق با گرگان ، از جنوب با سمنان و تهران ، از مغرب با گیلان و از شمال با دریای خزر همجوار است. این وضعیت خاص جغرافیایی باعث شده است فرهنگ موسیقی مازندران در ناحیه شرقی با خراسان و ترکمن صحرا آمیخته شود و در غرب ، کمابیش خصایص موسیقی گیلانی را داشته باشد.
در مازندران هم مانند اکثر نقاط ایران ، موسیقی با زندگی مردم همراه و عجین است. در شالیزارها، جنگل ها، دریا، در آداب شادی و عزا و در همراهی با مراسم مذهبی ، موسیقی مازندران نقش چشمگیری دارد. براساس روش پیشین و با توجه به واقعیت های موجود، موسیقی مازندران را به ۲ گروه عمده تقسیم می کنیم : موسیقی بامتر آزاد، موسیقی بامتر معین مقام خوانی از شرق تا غرب موسیقی مازندران بامتر آزاد شامل آهنگهایی است که در قالب مقامها و با حالت آوازی اجرا می شوند.
مقام خوانی از شرق تا غرب مازندران رایج است و مقامها در شکلها و نامهای گوناگون متجلی می شوند.

متداول ترین مقامهای موسیقی بومی مازندران عبارتند از:

 


امیری: معروف ترین مقام بین مردم مازندران است. این آواز زیبا و دل انگیز به تنهایی می تواند بیان کننده خصایص و ارزشهای موسیقی مازندران باشد. آواز امیری بیشتر در جنوب مازندران متداول است و شعرهای زیبا و تصویرگر امیر پازواری ، شاعر بلند پایه مازندرانی ، زینت بخش آواز امیری است. مقام امیری در ۲نوع امیری بلند و امیری کوتاه اجرا می شود و به همت شادروان استاد ابوالحسن صبا، مقام امیری مازندران ثبت شده و در کنار سایر گوشه های آواز دشتی در ردیف استاد صبا قرار گرفته است.


کتولی: از مقامهای معروف مازندران است که بیشتر در قسمتهای شمال مازندران متداول است. آوازهای کتولی در نوع خود زیبایی ویژه ای دارد. مقام کتولی ، حاوی مضامین بلند اخلاقی ، قومی ، اعتقادی و گاه توصیفی است. کتولی در ۳نوع مختلف کتولی کوتاه (کل حال)، کتولی متوسط (میون کتولی) و کتولی بلند (بلند کتولی) اجرا می شود. علاوه بر امیری و کتولی ، مقامهای ولک سری ، توری (طبری) و طالبک (طالبا) را می توان نام برد.
چاووش خوانی

 نیز از مقامهای معمول مازندران است که در استقبال یا بدرقه زایران مشهد، کربلا، نجف یا مکه خوانده می شود. چاووش خوان ، پیک خبردهنده است که مردم را در حال و هوای اعتقادی و توجه به مقدسات قرار می دهد.
مضمون عمومی در موسیقی مازندران ، مسائل حماسی و اعتقادی و پرداختن به بیان ارزشهاست. با این که موسیقی مقامی نواحی مختلف مازندران شباهت کلی و عام به هم دارند، اما در هر منطقه ، بنا به شرایط اقلیمی و خصایص فرهنگی و نوع ارتباطات اجتماعی ، رنگ و حالت مشخص تری می یابد. مثل سادگی در مازندران موسیقی هایی با متر معین به بیان ترانه هایی اختصاص دارد که عموما دارای مضامین توصیفی و عاشقانه هستند.
ترانه های مازندرانی با ملودی هایی ساده و روان و اشعاری لطیف و بی پیرایه ، سخنان دلنشینی را بیان می کنند که جذابیت خاص یافته و در یادها باقی می مانند. ترانه های اصیل مازندرانی با عناوین و نامهای خاص ، بیانگر قدمت و سابقه طولانی حوادث و مسائلی است که ریشه در زندگی مردم این سامان داشته و به زمان حال رسیده اند.
نوروزخوانی: از موسیقی های متداول در مازندران و با متر معین است. نوروزخوانان اشخاصی هستند که پیش از آمدن بهار، رسیدن نوروز و سال نو را با شعر و آهنگ به مردم بشارت می دهند. نوروزخوانان ، بدیهه سرایانی هستند که از مدتها پیش از بهار به پیشواز بهار می روند و بدون همراهی ساز و صرفا به کمک آواز، نسیم بهاری را با دل و جان مردم آشنا می کنند.
مردم هم به همراهی نوروزخوانان به آوازخوانی می پردازند و به این ترتیب استقبال از بهار عمومی می شود. تعزیه: ریشه های محکم اعتقادی و علاقه به آل علی (ع) موجب شده است تعزیه در این سامان رشد یابد و آهنگهای تعزیه در بخشهای ریتمیک رشد چشمگیری بیابد.
در عین حال ، شیوه های آوازخوانی در تعزیه باعث شده است مقامهای موسیقی مازندران تحول یابد و در شکلهای متنوع عرضه شود و از این راه ، فرمهای تازه در شکلهای موسیقی مازندران پدید آید.

 



ارسال توسط بلوخین گرجی
 
تاريخ : پنجشنبه ٢٧ آبان ،۱۳٩٥

موسیقی مازندران یک موسیقی مقامی

فرهنگ عامیانه و کاربرد ترانه ها با مفاهیم عامی همچئن دلدادگی، رنج، اندوه، جدایی، همبستگی و پایداری در مقابل سختی کار و ستم حکام ، تلاش برای بقاء و امید همراه است و جزیی ا ز زندگی مردم به حساب می آید. کشاورزان مازندرانی هنگام کار در شالیزار آوازهای طبری و طالبا را زمزمه می کنند؛ و گاه دوبیتی های مختلف کیجاجان را می خوانند. آوازهایی نظیر « پنبه دله گیر » ( پنبه را از غوزه در آوردن ) ، « چرخوکردن » ( دانه های پیله را در آوردن ) از آوازهای رایج در کایری های زمستانی و پاییزی است. موسیقی مازندران در جشن ها، عروسی ها و شب نشینی ها کاربردی بسیار دیدنی و شنیدنی دارد.
« رج خانی » و « گلی به گلی Gali Be Gali » خوانی از سنتهای شایان ذکر در مجالس عروسی است.

▪ رج خوانی :


سنتی است که معمولاً در عروسی اجرا می شود و جوانان به ترتیب آواز می خوانند.
▪ گلی به گلی خوانی :
در این سنت داوطلبان خوش صدا در محافل عروسی به ترتیب آواز می خوانند به این ترتیب که یکی مو خواند و دیگری در جواب نفر اول آواز سر میدهد.
در مجالس پیران ، طبری خوانها یا کتولی خوانهای با سابقه و خوش صشدا به همراه « لله می » ( نوازنده نی مازندرانی ) ساعتها به خواندن می پردازند.
رقص محلی مازندران « سما Sema » نام دارد . در مجالس زنانه « سما گر » با پوشیدن شلوار کوتاه و گشاد و چین دار-- که شلوار مخصوص سما است – روی شلوار بلند به اجرای سما می پردازد.
از ویژگیهای بارز سما این است که سما از جایی شروع و به جایی ختم می شود و سما گر با حرکات تیز و موزون ، رقص زیبایی را پدید می آورد ؛ که در حرکات آن شور و تحرک زندگانی پیداست.
بعضی از آلات موسیقی مازندران مشترک و بعضی مخصوص منطقه هستند لله وا ( نی مازندرانی ) ، دهل ، نقاره ، دسرکوتن، دوتار ، کمانچه و دشت لاکی می باشد.
سازهای ساده ای نیز وجود دارند که از عناصر ساده طبیعت ساخته می شوند ، مانند « فس فسی Fes – Fesi » و « وز وزی Vez – Vezi » که از علف سبز جو ساخته می شود که نوعی ساز دهنی است .
چوتک یا سیکاتک ( Cha – Tek / Sika – Tek ) نیز نوعی ساز است که از چوب شمشاد ساخته می شود.

 


▪ سازهای موسیقی کتول شرق مازندران :

 


۱) نی :
که از نوع بلند ترین انواع آن در نواحی مختلف ایران است.
۲) دوتار :
که در دو نوع کاسه بزرگ و کاسه کوچک موجود می باشد.
۳) سرنا :
که از سازهای شمال خراسان اقتباس شده است با گستره صوتی بالا و دارای شش سوراخدر بالا و یکی در زیر است و تنها از صدای بم آن ا ستفاده می شود.
۴) دیل یا دهل
۵) دایره
۶) کمانچه : در دو نوع کاسه کوچک و کاسه بزرگ که دارای سه سیم اند؛ ولی جدیداً کمانچه های چهار سیمه بیشتر به کار می روند .

 


موسیقی مازندران علاوه بر چهار مقام اصلی امیری، کتولی، طالبا و نجما دارای زیر مقامات فراوانی نیز هست .

 


موسیقی اصیل تبری ( مربوط به کوهستانها و جلگه های مرکزی مازندران) که در مازندران کاربرد گسترده ای دارد – از نشر جغرافیایی . شعبه های این مقام : چارواداری حال – گهره سری حال ( لالایی ها ) – نواجش ها ـ موری – کیجاجان ها ؛ و گوشه های کمرسری – تریکه سری – کرد حال (چپول حال) – مش حال – بورسی – دشتی حال – ونگ حال – سری و سنگین سما – که ملهم از شیوه های زندگی دامی کهن است ؛ همچنین گوشه هایی نظیر: جلوداری – ورساقی – ارومن یار- گورگه – روونی –جلیت –ترکمونی –حناسری – کلنج زر – درون و پیش نوازی در عروسی ها کاربرد دارند ؛ حیدربک – صنمبر و عباس خوانی نیز متأثر از موسیقی مذهبی مازندران اند.


موسقی علی آباد کتول:

 (مربوط بخ بلوک استر آباد و مرکزیت پیچک محله):
علیمحمد صنم – یحیس گالش و حسن خوانی ( به نام خنیاگران سازنده آن )
مجموعه کله کش ها ـ منظومه عباس مسکین یا عباس گالش
قطعات گالشی – یارخدیجه و زارنجی .
موسیقی گداری ( به مرکزیت قنبر آباد بهشهر و روستای گرجی محله شهرستان بهشهر ) :
تحریرهای ویژه با نوعی حالات و لحجه انحصاری در اجرای سازی و آوازی مقامات کتولی – کل حال – از مشخصات موسیقی گذار می باشد.
موسیقی خسایی شرق استان ( مربوط به جلگه های شرق مازندران از کرد کوی تا میاندرود ساری ) :
سرونگ Sar – Vang سر بند Sar – Band - منظومه های عارف و گلها – فاطمه – عباس مسکین – طبیب – درویش – غریب – که با دوتار شرقی اجرا می شود که دارای هشت پرده است و با دوتار ترکمنی و کتولی متفاوت است.
موسیقی غرب مازندران ( از دو سوی رودخانه چالوس تا دو سوی رودخانه نشتا ) :
گهواره سری – دوشان سری – خرمن سری – کجوری خوانی – توم سری – اروس سری – دیلمی – عزیز و نگار خوانی – کاکویی – سفوری – چاروداری – پیربابا خوانی – رابچه خوانی – جنیگا – پهلوانی – چوبه گری و …
از موسیقی دانان صاحب منسب و صاحب نام که بر روی موسیقی مازندران کارهایی کرده اند :
حسین طیبی ، نورمحمد طالبی ، ابولحسن خوشرو ، احمد محسن پور ، قیوج زاده ، حسین علیزاده ، محمد رضا اسحاقی ، نوراللدین علیزاده ، شاهرخ کرمانی ، احمد حسینی ، علی اکبر اصلانی و ارسلان طیبی .استاد محمد رضا اسحاقی گرجی.استاد محمد علی طاهری گرجی.
برخی از مقامهای موسیقی مازندران
مقام امیری :
این مقام نام دیگرش مقام تبری است و در مایه شور قرار دارد و متناسب با فضا و روحیات عرفانی و عاشقانه خوانده می شود بدون اینکه ملودی آن تغییر کند.
اشعار امیری از نظر وزن با ترانه اختلاف دارد ( مثل اختلاف وزن دوبیتی با رباعی در فارسی ). مقام امیری با موسیقی آوازی و متد آزاد ، با پرده بندی شور – دشتی ( عشاق ) در سراسر مازندران گسترده شده است .
مقام طالبا :


منظومه و مقام طالبا مربوط به شاعر شهید سبک هندی ، طالب آاملی ، می باشد.
طالبا بعنوان غمنامه ای عاشقانه به آوازی خرین خوانده می شود ، که بدان (موری) می گویند. و موری بیشتر در مراسن سوگواری خوانده می شود . این آواز در زبان فارسی (مویه) و در زبان کردی (هوره) و در مناطق جنوبی (شروه) خوانده می شود .
آهنگ طالبا از آهنگهای مهم مازندران و دارای وزن دو ضربی به وسعت دودانگ می باشد و نت شروع آن درجه سوم دانگ دوم ماست. این منظومه در دستگاه ابوعطا اجرا می گردد.
مقام کتولی :
خواستگاه این مقام علی آباد کتول است. ساختار موسیقی کتول متکی بر دو مقام آوازی با عنوان «هرایی کوتاه» و«هرایی بلند» است.
از روزگاران گذشته تا کنون خنیا گران کتول این دو مقام را بر اساس سلیقه و حالات درونی خویش بداهه سرایی و بداهه نوازی می کرده اند.
در علی آباد کتول ، نغمه ها و ترانه های کتولی را بید ( Bid ) یا بید ( Beyd ) یا دوبیتی می خوانند که چهار نوع است :
۱) بیدهای مذهبی و نیایش ، که در مدح پیامبر و امامان است.
۲) بیدهای غصه و غربت
۳) بیدهای عاشقانه
۴) سایر بیدها که بیشتر حالت تعلیمی و ظرب المثل دارند.

▪ مقام نجما :
این مقام مأخوذ از سرزمین فارس است و آن را به نجم الرین شیرازی نسبت می دهند. ملودی نجما،‌سیستم یک خطی است که تکرار و توالی جمله ها ادامه می یابد و همانند بسیاری از منظومه های ملل شرق ، نقالس و روایت گری هم در لابلای آن رخ می نماید و توسط شرخوانها و نقالان ، دکلاماسیون، قصه را باز گو می نمایند



ارسال توسط بلوخین گرجی
 
تاريخ : پنجشنبه ٢٧ آبان ،۱۳٩٥
تاریخچه دوتار:

 
دوتار پیشینه‌ای چند هزار ساله دارد و می‌توان آن را مادر تنبور و سه‌تار محسوب کرد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از شمال خراسان در شهرهای بجنورد، اسفراین، شیروان، درگز و قوچان و جنوب و شرق خراسان در شهرهای تایباد‍، بیرجند، قائنات، تربت جام، کاشمر، باخرز، خواف و سرخس و نواحی ترکمن‌نشین شمال شرق از جمله استان گلستان و بخش علی آباد کتول همچنین برخی مناطق استان مازندران . این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی دیده می‌شود . انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به «دوتار خراسان» با دو گونه شمال و جنوب، «دوتار ترکمن» و «دوتار مازندران» تقسیم می شود

 


ساختمان ساز :
 
دوتار دارای کاسه‌ای گلابی‌شکل و دسته‌ای نسبتاً دراز و دو رشته سیم (تار) است. طول دستهٔ آن حدود ۶۰ سانتی‌متر و کل ساز حدود ۱ متر است.قسمت گلابی‌شکل این ساز از چوب درخت شاه‌توت و دستهٔ آن از چوب زردآلو یا درخت گردو ساخته می‌شود. در قدیم به جای سیم از ابریشم استفاده می‌شد. طبق نظر حاج حسین، برای سیم بم هشت لا و برای سیم زیر شش لا نخ ابریشم را به هم می-تابیدند. حاج حسین ایده‌آل صداگیری از ساز را نواختن با ابریشم می دانست، چرا که عقیده داشت زبان ساز یا سیم که در قدیم از ابریشم ساخته می شد، باید از جنس خود ساز (:چوب توت) باشد . حاجی قربان سلیمانی سیم زیر دوتار خود را مؤنث (: زن) و سیم بم را مذکر (: مرد) توصیف می‌کند. او، علاوه بر این، سیم زیر را به حضرت آدم و بم را به حوا نسبت می‌دهد.استفاده از تارهای ابریشمی به جای سیم فلزی نیز در شمال خراسان و در نواحی ترکمن نشین رایج بوده‌است.


ارسال توسط بلوخین گرجی
 
تاريخ : پنجشنبه ٢٧ آبان ،۱۳٩٥
کوک دوتار خراسان:
 
 دوتار در شمال خراسان با نسبت چهارم و پنجم کوک می‌شود. با کوک ترکی می‌توان نغمه هایی همچون گرایلی، شاختا، نالش، دوست‌محمد و غریب و با کوک کردی آهنگهای الله‌مزار، لو، درنا و جعفرقلی را اجرا کرد.

 

نوازندگان دوتار:

از سرشناس‌ترین نوازندگان پیشین دوتار، مرحوم استاد نظرمحمد سلیمانی و از نوازندگان فعلی مرحوم استاد نظرمحمد سلیمانی به نام های سلمان سلیمانی وحامد سلیمانی می‌توان نام برد.

 مرحوم استاد محمد حسین یگانه،مرحوم استاد حاج قربان سلیمانی،‍ مرحوم استادغلامحسین سمندری ،مرحوم استاد عبدالله سروراحمدی، استاد ذوالفقار عسکریان ،عباسقلی رنجبر، نظرلی محجوبی،مرحوم استاد الیاقلی یگانه، مرحوم مجید تکه، استاد محمد یگانه، استاد علیرضا سلیمانی،استاد عثمان محمدپرست را می‌توان نام برد.



ارسال توسط بلوخین گرجی

اسلایدر

دانلود فیلم