تاريخ : جمعه ۱٢ شهریور ،۱۳٩٥

دستگاه شنوایی انسان

پردازش صوت محدوده‌های گوناگونی را در بر می‌گیرد که همه به منظور ارائة صدا به شنوندگان انسانی ابداع شده‌اند. سه محدودة تکثیر موسیقی با کیفیتی به خوبی اصل همانند آنچه در سی‌دی‌های صوتی وجود دارد ،ارتباط صوتی از راه دور که نام دیگر شبکة تلفنی است و ،ترکیب صحبت  که در آن کامپیوترها الگوهای صوتی انسان را تولید کرده یا تشخیص می‌دهند از دیگر قلمروهای دانش پردازش صوت مهم‌ترند. با وجود این که اهداف و مسائل این کاربردها متفاوتند همگی در یک نقطة مشترک به هم می‌رسند و آن گوش انسان است.

گوش انسان یک عضو به گونه‌ای فزاینده پیچیده است. قضیه وقتی پیچیده‌تر می‌شود که اطلاعات ارسالی از دو گوش در یک شبکة پیچیدة گیج کننده که همانا مغز انسان باشد با هم ترکیب می‌شوند. به یاد داشته باشیم که بیان فوق یک گذر کلی بر قضیه است و تعداد زیادی از پدیده‌ها و آثار دقیق مرتبط با گوش انسان هنوز به درستی درک نشده‌اند.

شکل 1 قسمت اعظم ساختارها و پردازشهایی را که گوش انسان را در بر دارند به تصویر می‌کشد. گوش خارجی از دو بخش تشکیل شده است: نرمی پوست قابل مشاهده و غضروف متصل به کنار سر و کانال گوش که لوله‌ایست به قطر تقریبی 0.5 سانتیمتر و تا حدود 3 سانتیمتر در داخل سر فرو می‌رود. این ساختارها صداهای محیط را به بخشهای حساس گوش میانی و گوش داخلی که در درون استخوانهای جمجمه محافظت می‌شود راهبری می‌کنند. در انتهای کانال گوش یک ورقة نازک از نسوج که پردة صماخ یا طبل گوش نامیده می‌شود کشیده شده است. امواج صدا با برخورد به پردة صماخ باعث لرزش آن می‌شوند. گوش میانی مجموعه‌ای از استخوانهای کوچک است که لرزش مزبور را به حلزون گوش (گوش داخلی) انتقال می‌دهند و در آنجا این لرزشها تبدیل به ضربه‌های عصبی می‌گردند. حلزون گوش یک لولة پر از مایع است که به زحمت قطر آن به 2 میلیمتر و طول آن به 3 سانتیمتر می‌رسد. اگر چه حلزون گوش در شکل شمارة 1 به صورت یک لولة مستقیم نشان داده شده اما در واقع به دور خودش همانند صدف حلزون پیچ خورده است و وجه تسمیة آن که ریشه در کلمه‌ای یونانی به معنای حلزون دارد نیز این واقعیت است.

وقتی یک موج صوتی سعی دارد از هوا وارد مایع شود تنها کسر کوچکی از آن از بین دو محیط عبور می‌کند و باقیماندة انرژی آن بازتابیده می‌شود. دلیل این امر مقاومت مکانیکی پایین هوا (ناشی از پایین بودن میزان فشار صوتی و سرعت بالای ذرات هوا که به نوبة خود از چگالی پایین و تراکم‌پذیری بالای آنها نشأت می‌گیرد) در برابر مقاومت مکانیکی بالای مایع است. به عبارت ساده‌تر دلیل این امر مشابه دلیل این موضوع است که برای ایجاد موج با دست در درون آب به تلاش بیشتری به نسبت انجام این کار در هوا نیازمندیم. تفاوت موجود باعث بازتابش قسمت اعظم صوت در مرز هوا/مایع می‌گردد.

گوش میانی یک شبکة تطبیق مقاومت  است که کسر انرژی صوتی وارد شده به مایع گوش داخلی را زیاد می‌کند. برای نمونه ماهی پردة صماخ یا گوش میانی ندارد چرا که نیازی به شنیدن در هوا ندارد. تغییر شدت، بیشتر ناشی از تفاوت مساحت پردة صماخ (که صدا را از هوا دریافت می‌کند) و دریچه بیضوی  (که مطابق شکل 1صدا را به داخل مایع انتقال می‌دهد) می‌باشد. مساحت پردة صماخ حدوداً 60 میلیمتر مربع است حال آن که دریچة بیضوی حدوداً 4 میلیمتر مربع مساحت دارد. از آنجا که فشار برابر است با نسبت نیرو به مساحت، این تفاوت مساحت فشار موج صدا را حدوداً 15 برابر افزایش می‌دهد.

در داخل حلزون گوش پردة اصلی  قرار دارد که ساختاری را برای 12000 سلول حسی که شکل‌دهندة عصب حلزونی است ایجاد می‌کند. پردة اصلی در نزدیکی دریچة بیضوی بسیار سفت است و در انتهای دیگر انعطاف‌پذیر‌تر است که این امر به این عضو کمک می‌کند تا به عنوان تحلیلگر طیف فرکانسی عمل کند. وقتی پردة اصلی در معرض یک سیگنال با فرکانس بالا قرار می‌گیرد در قسمت سفت‌تر طنین می‌اندازد که سبب تحریک سلولهای عصبی نزدیک به دریچة بیضوی می‌گردد. به همین ترتیب فرکانسهای پایین موجب تحریک انتهای دورتر پردة اصلی می‌شوند. این امر موجب پاسخگویی رشته‌های خاص عصب حلزونی در برابر فرکانسهای خاص می‌گردد. این سازوکار اصل مکان  نامیده می‌شود و در سراسر مسیر به سمت مغز حفظ می‌شود.

طرح کدگذاری اطلاعات دیگری نیز در شنوایی انسان به کار می‌رود که اصل رگبار نامیده می‌شود. سلولهای عصبی اطلاعات را با تولید پالسهای الکتریکی کوچکی که پتانسیل کنش  نامیده می‌شوند انتقال می‌دهد. یک سلول عصبی واقع بر پردة پایینی می‌تواند اطلاعات صوتی را با تولید یک پتانسیل کنش در پاسخ هر سیکل لرزش کدگذاری کند. برای نمونه یک موج صدای 200 هرتزی می‌تواند توسط یک نورون ایجاد کنندة 200 پتانسیل کنش در ثانیه نشان داده شود. در هر صورت این روش تنها در فرکانسهای زیر حدوداً 500 هرتز – بالاترین سرعت ممکن تولید پتانسیل کنش در نورونها – به کار می‌آید. گوش انسان برای غلبه بر این مشکل به نورونها اجازه می‌دهد که برای انجام این کار دسته‌جمعی عمل کنند. برای نمونه یک صدای 3000 هرتزی می‌تواند توسط ده سلول عصبی که هر کدام 300 ضربه در ثانیه علامت می‌دهند نشان داده شود. این پدیده بازة کارایی اصل رگبار را تا 4 کیلوهرتز گسترش می‌دهد که بالاتر از بازة عملیاتی اصل مکان می‌باشد.

1

شکل شمارة 1-

توضیحات مربوط به شکل: نمودار کارکردی گوش انسان. گوش خارجی امواج صوتی را از محیط می‌گیرد و آنها را به سوی پردة صماخ (طبل گوش) که ورقة نازکی از بافت است و هماهنگ با شکل موج هوا می‌لرزد راهبری می‌کند. استخوانهای گوش میانی (استخوانهای چکشی، سندانی و رکابی) این لرزشها را به دریچة بیضوی که پرده‌ای منعطف واقع در حلزون گوش پر از مایع است انتقال می‌دهند. در داخل حلزون گوش پردة اصلی قرار دارد که ایجاد کنندة ساختاری برای 12000 سلول عصبی شکل‌دهندة عصب حلزون گوش است. بسته به سفتی متغیر پردة پایینی، هر سلول فقط به بازة کوچکی از فرکانسهای صدا پاسخ می‌دهد که این پدیده گوش را تبدیل به یک تحلیلگر طیف فرکانسی می‌نماید.

شکل شمارة 2

رابطة بین شدت صدا و بلندی مشاهده شده را نشان می‌دهد. غالباً شدت صدا را با یک اندازة لگاریتمی که دسی‌بل اس.پی.ال.  (سطح توان صدا) نامیده می‌شود نشان می‌دهند. در این معیار 0 دسی‌بل اس.پی.ال موج صدایی با قدرت ده به توان منفی شانزده وات بر سانتیمتر مربع است که حدوداً ضعیف‌ترین صدای قابل تشخیص توسط گوش انسان است. صحبت معمولی حدوداً 60 دسی‌بل اس.پی.ال است و صدایی با شدت 140 دسی‌بل اس.پی.ای برای گوش دردناک و زیان‌آور است.

2

شکل شمارة 2 –  

واحدهای شدت صدا. شدت صدا به صورت توان بر واحد مساحت تعریف می‌شود (مثلاُ وات بر سانتیمتر مربع) یا به صورت معمول‌تر با استفاده از یک اندازة لگاریتمی که دسی‌بل اس.پی.ال خوانده می‌شود. همچنان که این جدول نشان می‌دهد قوة شنوایی انسان بیشتر به صداهای بین 1کیلوهرتز تا 4 کیلوهرتز حساس است.

اختلاف بلندترین و ضعیف‌ترین صداهایی که انسان می‌تواند بشنود 120 دسی‌بل است که از لحاظ دامنه معادل بازه‌ای حدود یک میلیون است. شنونده تغییر بلندی صدا را وقتی صدا حدود 1 دسی‌بل (12% در دامنه) تغییر کند تشخیص می‌دهد به عبارت دیگر تنها 120 سطح بلندی صدا از ملایم‌ترین نجوا تا بلندترین تندر قابل تشخیص است. حساسیت گوش آنقدر جالب توجه است که هنگام شنیدن به ضعیف‌ترین صداها پردة صماخ به اندازه‌ای کمتر از قطر یک ملکول به لرزش در‌می‌آید!

احساس بلندی صدا با توان صدا رابطة توانی با نمای 1/3 دارد. به عنوان نمونه اگر شما توان صدا را ده برابر کنید شنوندگان آن صدا دو برابر شدن بلندی صدا را احساس و گزارش می‌کنند.

این مسأله یک مشکل بزرگ برای حذف صداهای محیطی ناخواسته به وجود می‌آورد. برای نمونه فرض کنید که شما 99% دیوار را با عایق صوتی پوشانده‌اید و تنها 1% که مربوط به درها، گوشه‌ها، منافذ و… هستند باقی مانده‌اند. با وجود آن که توان صدا تا اندازة 1% مقدار اولیة آن کاسته شده بلندی صدا تنها به اندازة 20% کاهش پیدا کرده‌است.

بازة شنیداری انسان بین 20 هرتز تا 20 کیلوهرتز در نظر گرفته می‌شود، حال آن که بیشتر صداهای قابل حس در بازة 1 کیلوهرتز تا 4 کیلوهرتز قرار دارند. برای نمونه شنوندگان می‌توانند صدایی به میزان صفر دسی‌بل را در فرکانس 3 کیلوهرتز بشنوند حال آن که برای شنیدن یک صدای 100 هرتزی حداقل مقدار آن باید 40 دسی‌بل باشد. شنوندگان می‌توانند بگویند که دو صدا متفاوتند اگر فرکانس آنها بیش از حدود 0.3% در 3 کیلوهرتز متفاوت باشد. به عنوان نمونه کلیدهای کنار هم در پیانو به اندازة حدود 6% تفاوت فرکانس دارند.

مهم‌ترین مزیت داشتن دو گوش تشخیص جهت صداست. شنوندگان انسانی می‌توانند تفاوت بین دو منبع صدا را که فاصله‌ای به کمی 3 درجه دارند (حدوداً برابر با عرض یک انسان در فاصلة ده متری) تشخیص دهند. این اطلاعات جهتی به دو روش جداگانه به دست می‌آیند. اولاً فرکانسهای حدوداً بالای 1 کیلوهرتز به شدت زیر سایة سر قرار می‌گیرند. به بیان دیگر گوشی که به منبع نزدیک‌تر است سیگنال قوی تری را به نسبت گوشی که در جهت مخالف دارد دریافت می‌کند. روش دیگر تشخیص جهت آن است که گوش دورتر به خاطر فاصلة بیشترش از منبع صدا را کمی دیرتر از گوش نزدیک‌تر دریافت می‌کند. به واسطة اندازة معمول سر (حدوداً 22 سانتیمتر) و سرعت صوت (حدود 340 متر در ثانیه) تفاوت‌گذاری زاویه‌ای سه درجه دقت زمانی حدود 30 میکروثانیه نیاز دارد. چون این فاصلة زمانی نیازمند اصل رگبار است این روش جهت‌یابی برای صداهای دارای فرکانس کم‌تر از حدود 1 کیلوهرتز به کار می‌رود.

در حالی که قوة شنوایی انسان می‌تواند جهت صدا را تشخیص دهد در نشخیص فاصلة منبع صدا مشکل دارد. این امر بدان علت است که چیزهای کمی در موج صدا وجود دارد که اطلاعات این گونه را در اختیار بگذارد. شنوایی انسان به صورت ضعیفی در می‌یابد که منابع صداهای با فرکانس بالا نزدیکند و صداهای با فرکانس پایین از فاصلة دورتری پخش می‌شوند. این به آن دلیل است که صداها در فاصله‌های دور از میزان فرکانسشان کاسته می‌شود. پژواک روش ضعیف دیگری برای تشخیص فاصله است و با استفاده از آن مثلاً می‌توان ابعاد یک اتاق را حدس زد. برای نمونه صداهای موجود در یک تالار بزرگ پژواکهایی با وقفة 100 میلی ثانیه دارند، حال آن که برای یک دفتر کار کوچک این مقدار 10 میلی ثانیه است. بعضی از موجودات با استفاده از دستگاه طبیعی تشخیص فاصلة صوتی  مسألة فاصله‌یابی را حل کرده‌اند. مثلاً خفاشها و دلفینها صداهایی مثل تیک و جیغ تولید می‌کنند که از سوی اشیاء نزدیک بازتابیده می‌شوند. با اندازه‌گیری میزان وقفة بازتاب این صدا‌ها این جانوران می‌توانند با دقت 1سانتیمتر اشیاء را مکانیابی کنند. تجربیات نشان داده‌اند که بعضی انسانها به خصوص نابینایان تا حد کمی از روش مکانیابی با استفاده از پژواک استفاده می‌کنند.

2- ویژگیهای امواج صوتی

غالباً برای درک یک صوت پیوسته مثل نت یک ابزار موسیقیایی سه بخش مجزا را باید تشخیص داد: بلندی صدا، زیری یا بمی صدا (پیچ)  و طنین  صدا. بلندی همانگونه که قبلاً توضیح داده شد معیاری برای شدت موج صوتی است. پیچ، فرکانس جزء اصلی صدا – فرکانسی تکرار موج صوتی توسط خودش – می‌باشد.

طنین صدا از دو جزء قبلی پیچیده‌تر است و با تعیین محتوای همساز  صدا تعیین می‌گردد. شکل شمارة 3 دو موج را که هر دو از جمع یک موج سینوسی یک کیلوهرتزی با دامنة یک و یک موج سینوسی سه کیلوهرتزی با دامنة یک دوم به وجود آمده‌اند نشان می‌دهد. تفاوت آنها در آن است که در شکل b جزء با فرکانس بالاتر ابتدا معکوس شده و سپس با موج دوم جمع شده است. علی‌رغم موجهای در دامنة زمان بسیار متفاوت این دو صوت یکسان به نظر می‌رسند. این به خاطر آن است که شنوایی انسان بر اساس دامنة فرکانسهاست و نسبت به فاز آنها بسیار غیر حساس است. شکل موج صوتی در دامنة زمان فقط به صورت غیر مستقیم با شنوایی رابطه دارد و معمولاُ در سیستمهای صوتی در نظر گرفته نمی‌شود.

عدم حساسیت گوش به فاز صدا با توجه به روش پخش شدن آن در محیط قابل درک است. فرض کنید که شما در یک اتاق به صحبتهای فردی گوش می‌دهید. بیشتر صداهایی که گوش شما دریافت می‌کند حاصل بازتاب صدای اصلی از دیوارها، سقف و کف اتاق است. از آنجا که انتشار صدا بستگی به فرکانس آن دارد و میرایی ،بازتاب و مقاومت در برابر صدا بر روی آن تأثیرگذار است فرکانسهای متفاوتی از مسیرهای متفاوت به گوش می‌رسد. این به این معنی است که وقتی شما جای خود را در اتاق عوض می‌کنید فاز هر یک از فرکانسها تغییر می‌کند. چون گوش این تغییر فازها را نادیده می‌انگارد با وجود تغییر مکان شما تغییری در صدای شخص صحبت کننده احساس نمی‌کنید. از دیدگاه فیزیکی فاز یک سیگنال صدا در هنگام پخش در یک محیط پیچیده به صورت تصادفی تغییر می‌کند. از طرف دیگر گوش به فاز صدا غیر حساس است زیرا این جزء دارای اطلاعات قابل استفادة بسیار کمی می‌باشد.

3

شکل شمارة 3 –

تشخیص فاز توسط گوش انسان. گوش انسان نسبت به فاز نسبی سینوسیهای مرکب بسیار غیر حساس است. برای نمونه این دو موج یکسان به نظر خواهند رسید، زیر دامنة اجزاء آنها یکسان است اگر چه فاز نسبی آنها متفاوت است.

در حالت کلی نمی‌توان گفت که گوش نسبت به فاز کاملاً ناشنواست. چرا که تغییر فاز می‌تواند باعث تغییر آرایش زمانی یک سیگنال صوتی شود. اما چنین امری یک پدیدة نادر است که در محیطهای شنیداری طبیعی اتفاق نمی‌افتد.

فرض کنید از یک نوازندة ویولون خواسته‌ایم نتی را بنوازد. وقتی که موج صوتی ایجاد شده بر روی اسیلوسکوپ نشان داده شود یک موج دندانه‌اره‌ای مانند شکل شمارة 4 (a) مشاهده می‌شود. شکل شمارة 4 (b) نشان می‌دهد که این صوت چگونه توسط گوش دریافت می‌شود. گوش یک فرکانس اساسی (در مثال شکل 220 هرتز) را و همسازهایی را در 440، 660، 880 و… هرتز دریافت می‌کند. اگر این نت بر روی ابزار دیگری نواخته شود گوش هنوز هم همان 220 هرتز (همان فرکانس اساسی) را دریافت می‌کند. و از این لحاظ دو صوت مشابهند که گفته می‌شود این دو صوت پیچ یکسانی دارند ولی چون دامنة همسازها متفاوت است دو صوت یکسان نیستند و گفته می‌شود که طنین دو صوت متفاوت است.

4

شکل شمارة 4 –

موج صوتی ویولن. ویولن موج دندانه‌اره‌ای ایجاد می‌کند (شکل a)، صدای دریافت شده شامل فرکانس اساسی و همسازهای آن است (شکل b)

اغلب گفته می‌شود که طنین صدا از روی شکل موج صوتی تعیین می‌گردد. این مسأله درست است ولی کمی گمراه کننده است. احساس طنین صدا از روی میزان هارمونیکهای تشخیص داده شده توسط گوش تعیین می‌گردد. در حالی که هارمونیکها از روی شکل موج صوتی تعیین می‌گردد عدم حساسیت گوش به فاز رابطه را بسیار یک طرفه می‌کند. به همین دلیل هر موج صوتی فقط یک طنین دارد حال آن که یک زنگ خاص متعلق به تعداد بی‌نهایتی از موجهای صوتی است.

گوش بیشتر برای شنیدن هارمونیکهای اساسی تنظیم شده است. اگر یک شنونده به صدایی که حاصل ترکیب دو موج صوتی سینوسی 1 کیلوهرتز و 3 کیلوهرتز است گوش دهد آن را مطلوب و طبیعی توصیف خواهد کرد حال آن که اگر از موجهای 1 کیلوهرتزی و 3.1 کیلوهرتزی استفاده شود برای شنونده شکایت برانگیز خواهد بود. این مسأله اساسی برای اندازه‌ها و اختلافهای استاندارد ابزارهای موسیقیایی فراهم می‌آورد.

3- روشهای دیجیتالی ذخیرة صدا

در طراحی یک سیستم صوتی دیجیتال دو پرسش وجود دارند که باید پاسخ داده شوند: 1- چقدر لازم است صوت خوب به نظر برسد؟ 2- چه نرخ داده‌ای قابل تحمل است؟ جواب به این پرسشها غالباً به یکی از این سه انتخاب منجر می‌شود: اول موسیقی با وفاداری بالا  که در آن کیفیت صدا مهم‌ترین چیز است و تقریباً هر نرخ داده‌ای قابل قبول است. دوم ارتباط تلفنی  که نیازمند طبیعی به نظر رسیدن صحبت و یک نرخ دادة پایین برای کاهش هزینة سیستم است. سوم صحبت فشرده شده که در آن کاهش نرخ داده بسیار مهم است و مقداری غیر طبیعی به نظر رسیدن کیفیت صدا قابل تحمل است. این مورد در بر دارندة ارتباطات نظامی، تلفنهای سلولی و صحبت ذخیره شده به صورت دیجیتال برای پست الکترونیکی صوتی یا کاربردهای چند رسانه‌ای است.

شکل شمارة 3 بده بستانهای موجود در انتخاب هر یک از این سه روش را نشان می‌دهد.

در حالی که موسیقی نیازمند پهنای باند 20 کیلوهرتز است صحبتی که طبیعی به نظر برسد فقط به پهنای باندی در حدود 3.2 کیلوهرتز نیازمند است. در این حال هر چند پهنای باند به اندازة 16% مقدار اولیه محدود می‌شود ولی فقط 20% اطلاعات اولیه از دست می‌رود.

سیستمهای ارتباط راه‌دور اغلب از نرخ نمونه‌برداری در حدود 8 کیلوهرتز استفاده می‌کنند که اجازة انتقال صحبت را با کیفیتی در حد طبیعی می‌دهد ولی اگر از آن برای انتقال موسیقی استفاده شود تا میزان بالایی از کیفیت آن از دست می‌رود. شما احتمالاً با تفاوت این دو میزان آشنایی دارید: ایستگاههای رادیویی اف.ام با پهنای باندی در حدود 20 کیلوهرتز اقدام به پخش می‌کنند حال آن که ایستگاههای ای.ام محدود به 3.2 کیلوهرتز هستند. صحبت و صداهای معمول روی ایستگاههای نوع دوم طبیعی به نظر می‌رسد حال آن که موسیقی این گونه نیست.

5

شکل شمارة 3 –

نرخ دادة صوتی در برابر کیفیت صدا. کیفیت صدای یک سیگنال صوتی دیجیتال به نرخ دادة آن که برابر با حاصل‌ضرب نرخ نمونه‌برداری آن در تعداد بیتهای آن در هر نمونه بستگی دارد که به سه بخش تقسیم می‌شود: موسیقی باوفاداری بالا (706کیلوبیت بر ثانیه)، صحبت با کیفیت تلفن (64کیلوبیت بر ثانیه) وصحبت فشرده شده (4 کیلوبیت بر ثانیه)

سیستمهایی که فقط با صدا (و نه موسیقی) سر و کار دارند می‌توانند مقدار دقت را از 16 بیت به 12 بیت بدون از دست رفتن دقتی قابل توجه کاهش دهند. این میزان می‌تواند با انتخاب اندازة نامتساوی برای گام مقدارگزینی  می‌تواند به 8 بیت در هر نمونه نیز کاهش یابد. یک نرخ نمونه‌برداری 8 کیلوهرتز با دقت ای.دی.سی 8 بیت در هر نمونه به نرخ دادة 64کیلوبیت بر ثانیه می‌انجامد. این یک حد نهایی برای طبیعی به نظر رسیدن صحبت است. دقت کنید که صحبت نیازمند نرخ داده‌ای معادل 10% نرخ دادة موسیقی با وفاداری بالاست.

نرخ دادة 64 کیلو بیت بر ثانیه نمایانگر کاربرد نهایی نظریة نمونه‌برداری و مقدارگزینی برای سیگنالهای صوتی است. روشهای کاهش نرخ داده به اندازه‌ای بیشتر از این مبتنی بر فشرده‌سازی جریان داده با حذف تکرارهای ذاتی سیگنال صحبت است. یکی از کاراترین روشهای موجود ال.پی.سی  است که انواع و زیرگروههای متعدد دارد. بر اساس کیفیت سیگنال صحبت مورد نیاز این روش می‌تواند نرخ داده را تا اندازه‌ای بین 2 تا 6 کیلو بیت بر ثانیه کاهش دهد



ارسال توسط بلوخین گرجی

▪ بنمایه (tonic): نت و صدایی که محور یک قطعه موسیقی مقامی است.

▪ مایه (tonality): کیفیت ناشی از روابط بُن مایه با سایر اصوات در یک قطعه موسیقی

▪ پرده: فاصله موسیقایی (نسبت بسامد دو صدای معین).

▪ موسیقی مایه ای: اثر موسیقایی غربی که بر مبنای گامهای بزرگ (ماژور) و کوچک (مینور) تصنیف می شود.

▪ تندا (tempo): اندازه تندی و کندی موسیقی به گفته دیگر شمار ضربها در یکای زمان.

▪ توافق (آکورد): چند آوا و صدای همزمان یا هماهنگ.

▪ مقام (mode): شیوه قرار گرفتن صداها با بازه های گوناگون نسبت به گرانیگاهی به نام بُن مایه

▪ پویه (movement): هر یک از بخشهای مستقل در یک قطعه موسیقی.

 

فرآهنگ، صدای فرعی (overtone): هر یک از صداهایی که پس از صدای پایه ایجاد و با آن می آمیزد و در پدید آمدن رنگ صوت مؤثر است

▪ سازگان (orchestra): مجموعه واحدی متشکل از نوازندگان سازهای گوناگون برای اجرای قطعات موسیقی

▪ سازآرایی: تعیین نقش سازها برای اجرای قطعات موسیقی

▪ پیش نوا (overture): قطعه ای سازی که به عنوان مقدمه برای اپرا و باله و سایر آثار دراماتیک یا به عنوان یک قطعه مستقل اجرا می شود

▪ آواز (canto): بخشی از قطعه موسیقی که برای اجرای آواز در نظر گرفته می شود

▪ نغمه: درمعنای وسیع به تعدادی آواهای موسیقی که به دنبال هم اجرا یا شنیده شوند، نغمه یا ملودی گویند. نغمه هیچ گاه نمی تواند از ضرب جدا باشد.

▪ همنوایی (ensemble): نوعی اجرای چندنفره سازی، آوازی یا سازی و آوازی که در آن سلیقه فردی پیرو سلیقه جمعی است.

▪ همنوایان: گروهی که به صورت همنوایی برنامه اجرا می کنند.

▪ همه نوازی: بخشی از سازگان که همه با هم می نوازند.

در یک سازگان بخشهایی هست که در آن تکنوازی، دونوازی، سه نوازی وغیره صورت می گیرد. همچنین تک سرایی، دوسرایی، سه سرایی و غیره نیز پیش می آید.

▪ سمفونی: گونه ای موسیقی که معمولاً از چهار پویه تشکیل شده است. و پویه نخست آن به شکل مهرانه است.

▪ مهرانه (سونات): قطعه ای سازی برای یک یا چند تکنواز که از سه بخش گشایش، گسترش و بازگشایش تشکیل شده است.

▪ نوازگری (کنسرت): اجرای موسیقی برای همگان

▪ رسیتال: نوازگری یک تکنواز یا تکخوان گاه با همراهی یک یا چند اجرا کننده.

▪ فروبنمایه (subtonic): درجه هفتم در گام دیاتونیک غربی که فاصله آن با اکتاو یک پرده باشد

▪ فرابنمایه: درجه دوم در گام دیاتونیک غربی



ارسال توسط بلوخین گرجی

اسلایدر

دانلود فیلم